De bijwerkingen van anabole steroïden ken je: acne, haarverlies, levertoxiciteit, onderdrukte testosteron. Maar er is een orgaan dat bijna nooit wordt genoemd, en dat is je mond.
Een scoping review uit 2026 verzamelde voor het eerst alle beschikbare data over anabolen en mondgezondheid. Wat blijkt: misbruik leidt tot ernstige parodontitis, tandvleesontsteking en kaakklachten, terwijl therapeutisch gebruik juist het tegenovergestelde laat zien.
Ik leg die review naast twee case-control studies over parodontale schade bij bodybuilders en twee meta-analyses over cardiovasculaire en systemische bijwerkingen. Samen geven ze een beeld van wat anabolen aanrichten buiten de spiercellen waar je ze voor neemt.
TL;DR
- Misbruik van anabole steroïden leidt tot ernstige parodontitis, tandvleesontsteking en kaakproblemen (scoping review, 8 studies).
- Bodybuilders op anabolen hebben 4,9 keer meer kans op infectie met Prevotella intermedia en 14,8 keer meer kans op subgingivale Candida (case-control, n=92).
- Therapeutisch gebruik (bij chemotherapie, aften) laat het tegenovergestelde zien: minder mucosale toxiciteit en pijnvermindering.
- Cardiovasculair: de ejectiefractie daalt 2,25%, de linkerventrikelmassa stijgt 13 gram, en de bloeddruk stijgt met 12 mmHg systolisch (twee meta-analyses, 35 studies, 2000 deelnemers).
- Endogene testosteron daalt met 142 ng/dL, LDL-cholesterol stijgt met 9 mg/dL en leverenzymen stijgen significant.
Wat doen anabolen met je gebit?
Corbari en Steffens publiceerden in 2026 een scoping review in het Journal of Sports Medicine and Physical Fitness (PMID: 41859835) waarin ze de volledige literatuur doorzochten naar studies over anabole androgene steroïden (AAS) en mondgezondheid bij mensen. Acht studies voldeden aan hun inclusiecriteria.
Misbruik: parodontitis, ontsteking, kaakklachten
Gebruikers die AAS misbruikten lieten een consistent patroon zien: meer ernstige parodontitis, meer tandvleesontsteking, en een hogere frequentie van temporomandibulaire disfunctie en malocclusie. In een van de cases werd zelfs Stevens-Johnson-syndroom beschreven, een ernstige mucocutane reactie.
Wat opvalt is wat er niet onderzocht is. Geen enkele studie keek naar caries, tandverlies of geboorteafwijkingen in relatie tot AAS-gebruik. De review identificeert dat als een blinde vlek in de literatuur, en dat is het ook.
Therapeutisch gebruik: het tegenovergestelde
Bij medisch gebruik was het beeld omgekeerd. AAS-toediening bij patiënten met chemotherapie-geïnduceerde mucositis verminderde de mucosale toxiciteit, verlaagde pijn en leidde tot remissie van afteuze laesies. Therapeutische doses beschermen het mondweefsel, misbruikdoses vernietigen het. Dat contrast is belangrijk, omdat het laat zien dat het probleem in de dosis en context zit, niet in de stof zelf.
Twee case-control studies bevestigen de schade
Brusca et al. (2014, PMID: 24221579) vergeleken 92 mannelijke bodybuilders, verdeeld in AAS-gebruikers en gematchte controles, en de resultaten waren behoorlijk hard. AAS-gebruikers hadden 4,9 keer meer kans op infectie met Prevotella intermedia (een parodontaal pathogeen) en 14,8 keer meer kans op subgingivale Candida parapsilosis. Ze hadden meer tandvleesontsteking, meer klinisch aanhechtingsverlies en meer ernstige parodontitis dan de controlegroep.
Warnavin et al. (2021, PMID: 33179177) kwamen vanuit een andere hoek tot dezelfde conclusie. Ze vergeleken 15 AAS-gebruikers met 15 controles en vonden significant diepere parodontale pockets, meer zieke sites, lagere proporties gunstige bacterien en hogere proporties pathogenen. De expressie van IL-1β, een ontstekingsmarker, correleerde positief met de hoeveelheid parodontale pathogenen in de mond.
Twee onafhankelijke studies, twee keer hetzelfde beeld: AAS verstoort het subgingivale microbioom en versnelt parodontale afbraak.
Powerhaus-perspectief
Parodontitis door AAS-misbruik is geen cosmetisch probleem. Chronische parodontitis verhoogt systemische ontsteking, en die ontsteking remt herstel en prestatie. Een verstoord mondmicrobioom leidt tot hogere IL-1β-niveaus, en die ontsteking stopt niet bij je tandvlees maar werkt door in je hele lichaam.
Als je anabolen gebruikt en nooit naar de tandarts gaat, loop je een risico dat je niet ziet. Tandvleesontsteking doet geen pijn tot het te laat is, en tegen die tijd is de schade vaak niet meer volledig te herstellen.
De review telt acht studies, en dat is weinig. Maar de richting is eenduidig en het mechanisme biologisch plausibel: androgenen beïnvloeden botmetabolisme, immuunrespons en microbioomsamenstelling. Meer onderzoek is nodig, maar negeren is geen optie als je serieus bent over je gezondheid.
Status studie: Volledig gepubliceerd (2026, Journal of Sports Medicine and Physical Fitness).
Hoe groot is de cardiovasculaire schade?
Het hart krijgt de zwaarste klappen, en dat is inmiddels goed gedocumenteerd. Cavalcante et al. publiceerden in 2026 een systematische review en meta-analyse in het International Journal of Cardiology (PMID: 40945618) waarin ze 35 studies met 2000 mannelijke deelnemers analyseerden: 834 AAS-gebruikers, 754 niet-gebruikers en 412 sedentaire controles, met een gemiddelde leeftijd van 32 jaar.
Structurele hartschade
Vergeleken met niet-gebruikers lieten AAS-atleten meetbare structurele veranderingen zien: een daling in ejectiefractie van 2,25%, een verslechtering in global longitudinal strain van 3,34%, een septum dat 1,24 mm dikker was, een achterwand die 1,09 mm dikker was, een toename in linkerventrikelmassa van 13,29 gram en een einddiastolische diameter die 1,09 mm groter was.
Elk van die veranderingen wijst afzonderlijk op nadelige cardiale remodeling, maar samen vormen ze het profiel van een hart dat harder moet werken en minder efficient pompt. Bij mannen van gemiddeld 32 jaar oud.
Systemische bijwerkingen: bloeddruk, lever, hormonen
Liu en Yu (2025, PMID: 39945139) publiceerden in Substance Use & Misuse een systematische review en meta-analyse die de bredere schade in kaart bracht. De systolische bloeddruk steeg met 12,4 mmHg en de diastolische met 8,1 mmHg, het LDL-cholesterol steeg met 9,12 mg/dL, leverenzymen AST en ALT stegen met respectievelijk 14,47 en 12,16 U/L, en de endogene testosteron daalde met 141,57 ng/dL. Vijf orgaansystemen geraakt: cardiovasculair, lever, endocrien, musculoskeletaal en psychiatrisch.
Powerhaus-perspectief
De cardiovasculaire data zijn het overtuigendst omdat ze uit 35 studies met 2000 deelnemers komen en een consistent patroon laten zien. De ejectiefractie daalt, de ventrikelwanden worden dikker, de bloeddruk stijgt. Dit zijn geen theoretische risico's uit case reports, dit zijn meetbare veranderingen bij actieve gebruikers van 32 jaar oud.
De endogene testosteron daalt met 142 ng/dL, en dat is relevant: je neemt exogene testosteron om sterker te worden, en ondertussen stopt je eigen productie. Stop je met gebruiken, dan start het herstel van je HPT-as, als het herstelt. Dat "als" is geen retorisch trucje, voor sommige gebruikers komt de eigen productie nooit volledig terug.
Het complete risicoprofiel van een middel dat wordt gebruikt om gezonder en sterker te worden wijst in de tegenovergestelde richting: hogere bloeddruk, slechter lipidenprofiel, leverbelasting, hormonale onderdrukking en structurele hartschade. Dat is de afweging die je maakt, en de meeste gebruikers maken die afweging zonder de helft van deze data te kennen.
Status studie: Volledig gepubliceerd (2026, International Journal of Cardiology; 2025, Substance Use & Misuse).
Wat kun je hiermee?
Anabole steroïden raken meer dan je spieren: je mond, je hart, je lever en je eigen hormoonproductie. De orale schade is het minst bekende risico, met ernstige parodontitis en een verstoord mondmicrobioom bij bodybuilders die gebruiken. De cardiovasculaire schade is het best gedocumenteerde, met structurele hartveranderingen bij actieve gebruikers in hun dertigers.
Therapeutisch gebruik laat een ander beeld zien. Bij medische indicaties beschermen AAS het mondweefsel, en het verschil zit in de dosis, de duur en de medische begeleiding.
Lees ook het overzicht van de nieuwste supplementenonderzoeken in ons artikel over ashwagandha, CBD en vitamine K2 en het stuk over metformine en trainingsresultaten.
Veelgestelde vragen
Veroorzaken anabolen tandvleesproblemen?
Ja. Een scoping review uit 2026 (8 studies) laat zien dat AAS-misbruik leidt tot ernstige parodontitis, tandvleesontsteking en temporomandibulaire disfunctie. Twee case-control studies bevestigen dat bodybuilders op anabolen significant slechtere parodontale gezondheid hebben.
Hoe groot is het risico op parodontitis door anabolen?
Een studie met 92 mannelijke bodybuilders vond dat AAS-gebruikers 4,9 keer meer kans hadden op infectie met het parodontale pathogeen Prevotella intermedia, en 14,8 keer meer kans op subgingivale Candida parapsilosis.
Beschadigen anabolen je hart?
Ja. Een meta-analyse van 35 studies met 2000 deelnemers laat zien dat AAS-gebruikers een lagere ejectiefractie hebben, dikkere ventrikelwanden, een grotere linkerventrikelmassa en verslechterde longitudinal strain. De gemiddelde leeftijd was 32 jaar.
Hoeveel stijgt je bloeddruk door anabolen?
Gemiddeld 12,4 mmHg systolisch en 8,1 mmHg diastolisch volgens een meta-analyse uit 2025. Dat is een klinisch relevante stijging die het cardiovasculaire risico meetbaar verhoogt.
Wat gebeurt er met je testosteron als je stopt met anabolen?
Tijdens gebruik daalt de endogene testosteron met gemiddeld 142 ng/dL doordat exogene androgenen de HPT-as onderdrukken. Na stoppen kan het maanden tot jaren duren voordat de eigen productie herstelt, als die volledig herstelt.
Zijn er ook positieve effecten van anabolen op mondgezondheid?
Bij medisch gebruik wel. De scoping review laat zien dat therapeutische AAS-toediening bij chemotherapiepatiënten de mucosale toxiciteit vermindert en afteuze laesies kan genezen. Het verschil met misbruik zit in de dosering en medische begeleiding.
Bronnen
- Corbari LA, Steffens JP (2026). The effects of anabolic-androgenic steroids administration on oral health in humans: a scoping review. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness. PubMed: 41859835
- Cavalcante DN et al. (2026). Anabolic-androgenic steroids on cardiac structure and function in resistance-trained athletes: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Cardiology. PubMed: 40945618
- Liu M, Yu Y (2025). Adverse Effects of Anabolic Androgenic Steroid Abuse in Athletes and Physically Active Individuals: A Systematic Review and Meta-Analysis. Substance Use & Misuse. PubMed: 39945139
- Brusca MI et al. (2014). Anabolic steroids affect human periodontal health and microbiota. Clinical Oral Investigation. PubMed: 24221579
- Warnavin SvSC et al. (2021). Periodontal clinical status, microbial profile, and expression of interleukin-1β in men under androgenic anabolic steroids abuse. Clinical Oral Investigation. PubMed: 33179177